Bài trước bạn đã học cấu trúc đoạn văn TEEL. Bài này đi sâu vào hai phần Explanation và Example. Học viên Band 5-6 thường viết sai ở hai phần này.
Trong bài này · 6 mục
Giải thích hay chỉ là lặp lại?
Ở bài Band 5, examiner hay gặp kiểu đoạn văn có topic sentence ổn. Nhưng các câu sau chỉ nói lại ý đó bằng cách khác, rồi kết bằng một ví dụ mơ hồ:
Sai: One major cause of obesity is unhealthy diet. This means that people eat unhealthy food. Many countries have this problem. Therefore, diet is important.
Đúng: One major cause of obesity is the widespread availability of ultra-processed foods. These products are engineered to be hyper-palatable (high in sugar, salt, and fat) yet cheap and convenient, making them the default choice for time-poor consumers. In the United States, for example, ultra-processed foods have become the dominant source of daily calories for many households, and researchers have linked this shift closely to rising obesity rates.
Đoạn sai có 4 câu nhưng chỉ nói một ý. Nó lặp đi lặp lại bằng những từ gần giống nhau ("unhealthy diet", "eat unhealthy food", "this problem"). Đoạn đúng nêu cơ chế trước: thực phẩm siêu chế biến rẻ, tiện và rất dễ ăn. Sau đó mới đưa dẫn chứng.
Explanation phải thêm thông tin mới
Một lỗi hay gặp là viết lại topic sentence bằng từ khác rồi coi đó là phần giải thích:
Sai: Remote work improves work-life balance. This is because employees can have a better balance between work and their personal lives.
Đúng: Remote work improves work-life balance. Without the need to commute, employees reclaim an average of one to two hours daily, time they can redirect toward family, exercise, or personal recovery.
Câu sai chỉ đổi "improves work-life balance" thành "have a better balance". Ý vẫn vậy, chỉ khác từ. Câu đúng nói rõ người làm việc từ xa tiết kiệm được bao nhiêu thời gian (một đến hai tiếng mỗi ngày) và dùng thời gian đó vào việc gì.
Cách làm đơn giản: viết xong topic sentence, bạn tự hỏi "Tại sao điều này xảy ra?" hoặc "Nó dẫn đến hệ quả bằng cách nào?". Lấy topic sentence "Technology reduces the need for human labour" làm ví dụ. Bạn hỏi tại sao, và trả lời: vì máy móc làm các việc lặp lại chính xác hơn, và về lâu dài thì rẻ hơn.
Ví dụ và hệ quả
Sau explanation, bạn đưa ví dụ cụ thể (For example, Singapore...), nêu hệ quả (As a result, this means that...), hoặc làm cả hai. Ví dụ không cần số liệu thống kê, nhưng phải cụ thể: tên nước, tên chính sách, một nhóm người rõ ràng. Câu "many countries have done this" không chứng minh được gì, vì examiner không biết bạn đang nói về nước nào.
Lỗi ít người nhận ra: ví dụ lạc đề
Đôi khi topic sentence và explanation nói về X, nhưng ví dụ lại dẫn chứng cho Y:
Sai: Public transport investment reduces traffic congestion. When more people take buses and trains, fewer cars are on the road during peak hours. Japan has one of the highest life expectancy rates in the world.
Đúng: ...Singapore deliberately priced private car ownership out of reach for most residents while investing heavily in its MRT network, a combination that has kept it among the least traffic-congested major cities in Asia.
Phần explanation của đoạn sai nói về việc bớt xe cá nhân để bớt tắc đường. Ví dụ lại chuyển sang tuổi thọ của người Nhật, chẳng liên quan gì. Từng câu đều đúng ngữ pháp, nhưng đoạn văn vẫn bị trừ điểm Coherence vì đứt mạch logic. Ví dụ Singapore thì bám sát cơ chế vừa nêu: hạn chế xe cá nhân, đồng thời đầu tư vào giao thông công cộng.
Thử sức
Câu nào là explanation tốt cho topic sentence "Increasing university tuition fees discourages students from low-income families"?
A. This means that students whose families have lower incomes are less likely to attend university.
B. When fees rise substantially, the expected return on a degree must outweigh not only the tuition cost but also years of lost income, a calculation that disproportionately penalises families with no financial safety net.
Câu A chỉ là paraphrase. Nó dùng lại "low-income" và "less likely to attend" mà không giải thích thêm gì. Câu B tốt hơn vì nói rõ cơ chế: gia đình phải cân nhắc lợi và hại khi học phí tăng (risk calculation).
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để đoạn văn IELTS không bị nông ý?
Sau topic sentence, hãy tự hỏi vì sao và bằng cách nào điều đó xảy ra. Câu trả lời chính là phần Explanation. Sau đó thêm một ví dụ cụ thể cho đúng cơ chế bạn vừa giải thích.
Ví dụ trong IELTS Writing có cần số liệu thật không?
Không cần. Giám khảo không kiểm tra số liệu. Có điều ví dụ phải cụ thể và hợp lý, chẳng hạn tên một quốc gia, một chính sách hoặc một nhóm người rõ ràng.
Phát triển ý kém bị trừ điểm ở tiêu chí nào?
Chủ yếu là Task Response, vì band cao yêu cầu ý chính được mở rộng và có dẫn chứng. Ví dụ lạc đề còn kéo điểm Coherence and Cohesion xuống.
Bước tiếp theo, bài Cohesion trong đoạn văn hướng dẫn bạn nối các câu trong đoạn cho liền mạch, để đoạn văn không đọc như một danh sách rời rạc.